---
title: "Ebû'l-Hasan Harakânî"
url: "https://www.naksibend.com/silsile/ebu-l-hasan-harakani"
type: "silsile-halkası"
order: "7"
---

# Ebû'l-Hasan Harakânî

Pîr · 352/963 [?] – 425/1033 · Doğum: Harakan (Bistâm civarı) · Kabri: Harakan (Bistâm yakını); Kars'ta makamı vardır

Ebû'l-Hasan Harakânî (k.s.), Bistâm yakınındaki Harakan köyünde doğmuş, 425/1033'te vefat etmiş mutasavvıftır. Silsilede Bâyezîd-i Bistâmî'den sonra gelir; onunla çağdaş değildir, Bâyezîd'in rûhâniyetinden Üveysî yolla terbiye gördüğü kabul edilir.

## Hayatı

Tam adı Ebü'l-Hasen Alî b. Ahmed (Ca'fer) el-Harakānî'dir. Bistâm'ın kuzeyindeki Harakan köyünde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Hicrî yılla yetmiş üç yaşında öldüğüne göre 352 (963) yılında doğmuş olmalıdır. Kaynaklarda ümmî olduğu ve Bâyezîd-i Bistâmî'nin manevi bir işaretiyle Kur'an okumaya başladığı kaydedilir (Attâr). Ağır riyâzet ve mücâhedelere katlandığı bilinir.

Bazı kaynaklar onu Ebü'l-Abbas el-Kassâb'ın müridi sayar. Ebû Saîd-i Ebü'l-Hayr onu ziyaret etmiş, ikisi arasında meşrep farkı bulunduğu nakledilir: Harakânî kendini kabz ehli sayar, semâ ve raksı sevmez, hırka ve seccade gibi şeklî unsurlara önem vermezdi. Attâr'a göre İbn Sînâ ve Gazneli Mahmud onu ziyarete gelmiştir. 10 Muharrem 425 (5 Aralık 1033) tarihinde vefat etti.

## Silsiledeki yeri

Harakânî Bâyezîd'in Bistâm'daki türbesini ziyaret etmiş, onun rûhâniyetiyle terbiye edildiği ve şeyhinin Bâyezîd olduğu kabul edilmiştir. Bâyezîd 234/848 veya 261/875'te vefat ettiği için ikisi çağdaş değildir; bağ Üveysî niteliktedir. Mevlânâ'nın naklettiği bir menkıbeye göre Bâyezîd, Harakan'dan büyük bir velî çıkacağını önceden haber vermiştir. TDV maddesi, Nakşibendiyye silsilesinde Harakânî'ye önemli bir yer verildiğini ve Üveysîliği üzerinde özellikle durulduğunu belirtir.

Bekrî silsilede Ebû Ali Fârimedî onun halifesi olarak gösterilir. Yâkup Çerhî Risâle-i Ünsiyye'de Ebü'l-Kāsım Kürregânî'yi (ö. 450/1058) Harakânî ile Fârimedî arasına yerleştirmiştir; Altın Silsile nazmında Harakânî'den sonra doğrudan Fârimedî anılır.

## Görüşleri ve sözleri

Vaaz, nasihat, söz ve münâcâtları Nûrü'l-ulûm adlı eserde (tek nüshası British Museum'da) ve Attâr'ın Tezkiretü'l-evliyâ'sında toplanmıştır. Hâce Abdullah-ı Herevî, Harakânî'nin “Sûfî mahlûk değildir” şeklindeki şathiyesini aktarıp yorumlamış; bu söz Necmeddîn-i Dâye tarafından da şerhedilmiştir. Attâr, Abdülkerîm el-Kuşeyrî'nin “Harakan'a gittiğimde Ebü'l-Hasan'ın heybeti ve haşmeti bana o kadar tesir etti ki dilim tutuldu” dediğini nakleder. Aynülkudât el-Hemedânî, Necmeddîn-i Dâye, Attâr ve Mevlânâ gibi mutasavvıfları etkilemiştir.

## Kabri

Kazvînî (ö. 682/1283) ve İbn Battûta kabrinin Bistâm yakınındaki Harakan'da olduğunu bildirir. Evliya Çelebi, III. Murad devrinde Kars Kalesi tamir edilirken üzerinde Harakānî adı yazılı bir mermerin ve bir kabrin bulunduğunu, Lala Mustafa Paşa'nın oraya bir tekke ile cami yaptırdığını anlatır. Bu anlatı Kars'ta Harakânî'nin şehrin fethine katılıp orada şehid olduğu inancını doğurmuştur; Kars'taki makam bu inanca dayanır.