---
title: "Mürid"
url: "https://www.naksibend.com/sozluk/murid"
type: "sözlük-terimi"
description: "Hakk’a ulaşma iradesiyle bir şeyhe biat edip onun gözetiminde seyr ü sülûke giren kimse; sözlükte “iradesi, isteği olan”."
---

# Mürid nedir?

Arapça: مريد
Transliterasyon: murīd
İngilizce: disciple, aspirant

Hakk’a ulaşma iradesiyle bir şeyhe biat edip onun gözetiminde seyr ü sülûke giren kimse; sözlükte “iradesi, isteği olan”.

## Anlamı

Mürîd sözlükte “iradesi, isteği olan kişi” demektir. Süleyman Uludağ’a göre ilk sûfî müellifler müridden çok irade kavramı üzerinde durmuştur. Mutasavvıfların çoğu iradeyi alışkanlıkları terk etmek diye tarif eder; bu anlamda mürid, alışkanlıklarından kopup kendini Hakk’a veren kişidir. Hallâc-ı Mansûr müridi “başlangıçta Allah’a vâsıl olmayı isteyen ve O’na vâsıl olmadıkça hiçbir şeye meyletmeyen kişi” diye tanımlar.

## İradeden teslimiyete

İlk sûfîler mürid terimini “iradesi olmayan kul” anlamında da kullanmışlardır: Hak yoluna giren kişi bundan sonra kendi iradesini bırakıp Hakk’ın iradesine göre yürür. Bâyezîd-i Bistâmî gibi sûfîler iradesiz bir kul olarak yaşamayı esas almıştır; “iradede fenâ” bunu ifade eder. Tâlip-mürşid ilişkisinde tâlip mürid, şeyh murad sayılır.

Tarikatların yaygınlaşmasıyla şeyh-mürid ilişkisi daha düzenli bir hâl almıştır. Gazzâlî’ye göre mürid, nehir kenarında kendisini yeden bir âmâ gibi şeyhini izlemeli ve onun yanlışını kendi doğrusuna tercih etmelidir; buna şeyhte fâni olmak (fenâfişşeyh) denir ve fenâfillâhın mukaddimesi sayılır. Sühreverdî müridin şeyhe bağlanmasını ikinci doğum olarak görür.

## Tarikata giriş

Bir deneme ve hazırlık döneminden sonra uygun görülen tâlipler şeyhe biat ederek mürid olur; tarikata girmeye ahz-ı tarîk denir. Şeyh müride zikir telkin eder ve müridliğin simgesi olan hırka-i irâdeti giydirir. Mürid farz ibadetlerin yanında kendisine tayin edilen evrâd ve ezkârı yapmakla yükümlü olur. Sülûkünü tamamlayan müride şeyh irşad yetkisi verip onu halife tayin edebilir. Şeyhinden ayrılan müride “mürîd-i mürted” denir.

## Sınıflar

Serrâc müridleri mübtedî, mürid ve murad diye üçe ayırır; Sühreverdî cezbe ile sülûkün sırasına göre dörtlü bir tasnif yapar.

## Köken

Arapça r-v-d kökünden if‘âl vezninde ism-i fâil; “irade eden, isteyen”.