Silsile

Anlamı

Silsile sözlükte “birbirine bağlı şeylerin ardarda dizilmesiyle oluşan sıra, zincir; soy kütüğü” demektir. Necdet Tosun’a göre tasavvufta bir tarikatın birbirine icâzet veren şeyhlerinin isimlerini içeren liste anlamında kullanılır. İsimlerin yazılı olduğu belgeye silsilenâme veya tomâr denir.

Alevî ve Bekrî silsileler

Tarikat silsilelerinin Hz. Peygamber ile başladığı kabul edilir. Hz. Ali ile devam edenlere Aleviyye, Hz. Ebû Bekir ile devam edenlere Sıddîkıyye veya Bekriyye denir. Tosun’a göre Hâcegân ve Nakşibendiyye dışındaki tarikatların silsileleri Hz. Ali’den gelir. Hâcegân tarikatı biri Hz. Ali’ye, diğeri Hz. Ebû Bekir’e ulaşan iki silsilesi bulunduğunu açıklamıştır. Ehl-i beyt imamlarını içeren Alevî silsileye hürmeten “silsiletü’z-zeheb” (altın silsile) denmiş, sonraları genelde Bekrî silsile esas alınmıştır.

İmâm-ı Rabbânî için de Nakşibendiyye’nin Hz. Ebû Bekir’e ulaşan silsilesi önemlidir; Ebû Bekir’e atfedilen sıddîkıyyet velâyette en üst mertebe sayılır. Nakşibendî müellifler silsilenin Bâyezîd-i Bistâmî’ye kadar Bekriyye, Yûsuf el-Hemedânî’ye kadar Tayfûriyye, Bahâeddin Nakşibend’e kadar Hâcegân, ondan sonra Nakşibendiyye adını aldığını kaydeder.

Tarihi

Silsileler önceleri muhtemelen şifahî aktarılmış, köklü tarikatların kurulduğu VI. (XII.) yüzyıldan itibaren yazıya geçirilmiştir. Bilinen ilk silsile, Ca‘fer el-Huldî’yi (ö. 348/959) Cüneyd-i Bağdâdî, Serî es-Sakatî, Ma‘rûf-i Kerhî ve Hasan-ı Basrî üzerinden Hz. Peygamber’e ulaştıran silsiledir. Hasan-ı Basrî’nin Hz. Ali’den tasavvufî eğitim aldığı rivayeti tartışılmış, İbnü’l-Cevzî buna itiraz etmiş, Süyûtî ise savunmuştur.

naksibend.com’da

Vekâle’nin silsilesi sitede /silsile sayfasında halka halka verilir; son halkalar Pîrimiz Mustafa Eren Efendi (k.s.) ve Şeyhimiz Hacıbey Efendi Hazretleri’dir.