İntisap

Anlamı

İntisap, Arapça “bağlanmak, mensup olmak” demektir. Tasavvufta bir tarikata girmeyi, bir şeyhe biat etmeyi ifade eder. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde müstakil “İntisap” başlığı bu tanımı verip “Biat” maddesine yönlendirir. Osman Türer’in aynı maddedeki tespitine göre mübâyaa, ahz-ı tarîk, ahid, intisap, intimâ, telkîn-i zikr, inâbe, el almak ve ikrar vermek terimleri aynı anlamda kullanılır.

Biat ve intisap töreni

Türer’in anlattığı genel çerçevede, tarikata girmek isteyen adayın intisaba ehil olup olmadığı araştırılır; uygun görülürse bir deneme ve hazırlık dönemi geçirir. Şeyh adaya geçmiş günahlarından tövbe ve istiğfar etmesini söyler, kul hakkı varsa ödeyeceğine dair söz alır, musâfaha eder ve biatla ilgili âyetleri (et-Tevbe 9/111; el-Feth 48/10; el-Mümtehine 60/12) okur. Kadınların biatı musâfaha yapılmadan sözlü olarak yerine getirilir. Biat sırasında mürşidin verdiği öğütlere vasiyet denir.

Tâlibin elinin üstünde şeyhin, şeyhin elinin üstünde tarikat pîrinin eli bulunduğu ve bu zincirin silsile yoluyla Hz. Peygamber’e ulaştığı kabul edilir; bu anlayış “el ele, el Allah’a” deyimiyle ifade edilir. Tasavvufun ilk dönemlerinde bu şekilde bir biat töreni yoktu; Sühreverdî’nin işaret ettiği gibi o dönemde hırka giyme biat yerine geçiyordu.

Nakşibendiyye’de

Necdet Tosun’a göre Nakşibendiyye’ye intisap eden müride intisap sırasında şeyh ya da onun yetki verdiği kişi her gün yapacağı zikirleri öğretir. Mürid böylece seyr ü sülûke başlar. Hâlid el-Bağdâdî’nin hayatında da görüldüğü gibi intisap “el almak” diye anılır: Bağdâdî, Delhi’ye giderek Abdullah Dihlevî’den el almıştır. Bazı Nakşibendî şeyhleri Hâlidiyye yayıldıktan sonra inâbelerini bu kol vasıtasıyla yenilemişlerdir.